Header graphic Modelrockets.NL - Launch Group Logo Header graphic Modelrockets.NL - Launch Group

Rompbuizen - Zelf maken

Terug

Eenvoudig    Samenvatting    Fasen    Uiteinden    Lagen    Verschil    Beste methode

Inleiding
Rompbuizen zelf maken schijnt nog altijd problemen met zich mee te brengen. Aan de hand van foto's en de begeleidende tekst zal in dit artikel een duidelijk beeld worden gegeven hoe je het maken van rompbuizen het beste zou kunnen aanpakken.

We maken hierbij gebruik van het z.g. aquarelplakband/kantoorplakband (papier voorzien van een gomlaag). Het plakband dat we gebruiken kan meestal in de kantoorboekhandel gekocht worden. Het is in verschillende breedtes en kwaliteiten te koop. Meestal is de kleur bruin. Ook wit plakband is verkrijgbaar.

Snij een strook papier van een bepaalde breedte en kijk of deze makkelijk te wikkelen is. Je zult zien dat een te brede strook niet nauwkeurig is aan te brengen op een buis met een kleine diameter. Let hierop bij de aankoop van het plakband!

Voor het maken van buizen wordt door fervente hobbyïsten een drietal methoden gebruikt. Deze drie technieken zullen in dit artikel besproken worden. Het verschil zit in de wijze, hoe de lagen papier verlijmd worden.
 
Maar alvorens dit te doen kun je hier info vinden over de aller eenvoudigste manier om zelf je rompbuis te maken en een code lijst met maten van Estes standaard rompbuizen:

De aller eenvoudigste manier      Code lijst met Estes buismaten


 
Samenvatting

Kort samengevat zijn de 3 plakband methoden als volgt:

1e laag.
Methoden 1 en 2 beginnen met het opzetten van een 1e laag plakband, welke met de gomlaag naar buiten, stotend wordt gewikkeld om de mal. Stotend houdt in dat de naden tegen elkaar aanliggen.

Methode 1: DATDY (Dry Applied, Tube DrY)
(Spreek uit: "datdaai")
2e laag papier in tegengestelde richting wikkelen met gomlaag naar binnen.
Buis met spons of onder de kraan zodanig nat maken dat het water door het papier wordt opgezogen. Door het water wordt de gomlaag geactiveerd waardoor de lagen onderling verkleven. M.b.v. een strijkbout worden oneffenheden en het overtollige vocht weggestreken. Voor ieder volgende laag geldt: droog wikkelen, nat maken en met strijkbout droog maken.

Methode 2: WATDY (Wet Applied, Tube DrY)
(Spreek uit: "watdaai")
2e laag:
M.b.v. een kwast wordt een weinig behangerslijm op de gomkant van de 2e laag aangebracht, welke van tevoren op lengte is gesneden. Je kunt hiertoe de strook eventuel met de gomlaag naar boven op een glasplaat vast plakken met kleine stukjes tape. De glasplaat is eenvoudig te reinigen en je ondergrond blijft schoon.
Deze 2e laag papier om de buis wikkelen, met gomlaag naar binnen en met een strijkbout aanwrijven. Voor de overige lagen geldt hetzelfde.

Methode 3: DATMO (Dry Applied, Tube MOistered)
(Spreek uit: "datmoo")
1e laag:
In tegenstelling tot de andere twee methoden wordt hier de 1e laag kantoorplakband overlappend om de mal gewikkeld (gomlaag naar boven!). Deze overlapping bedraagt in het begin ongeveer 1 cm. Omdat een overlapping de neiging heeft om steeds groter te worden kan het zijn dat je halverwege de mal, het papier moet afknippen en opnieuw met een overlapping van 1 cm. moet opzetten. Uiteinden vastzetten met een stukje tape. Hierna de buis insmeren (met klein sponsje) met verdunde behanglijm oplossing.
2e laag papier, droog, in tegengestelde richting wikkelen met gomlaag naar binnen. Door de lijm is de positie van de plakband nog te wijzigen. Plak stotend tegen elkaar. Voor de volgende lagen geld hetzelfde: Lijm aanbrengen (desnoods maar voor de 1e helft van de buis om opdrogen te voorkomen) daarna de volgende laag kruislings op de onderliggende. Tussendoor steeds met de strijkbout gladstrijken/rollen op platte ondergrond en oneffenheden weghalen.

Zoals je ziet, zit er tussen de methoden geen groot, maar wel een subtiel verschil.

Op foto 1 zie je welke gereedschappen nodig zijn.

- scherp hobbymes
- strook dun karton
- metalen/pvc buis
- schuurpapier korrel 600
- schaar
- gewoon plakband
- potlood
- strijkbout
Foto 1



 
Fasen

Als eerste behandelen we methode 1.

STAP 1
Neem de metalen/pvc buis en maak het kantoorplakband aan één einde vast met een stukje tape. Alleen het begin! Wikkel het plakband nu diagonaal naar het andere eind van de buis. Let daarbij op dat de naden goed tegen elkaar liggen. De eerste laag met de gomzijde naar boven aanbrengen!!

  Het is niet de bedoeling dat tijdens het wikkelen aan het papier wordt getrokken. Als het te strak zit zal dit, t.g.v. het enigszins krimpen van het papier tijdens de strijkboutfase, hinder geven bij het loshalen van de mal. Als het andere uiteinde bereikt is het kantoorplakband afknippen en weer vast maken met een stukje tape. Zie Foto 2.
Foto 2

STAP 2
Maak het plakband nu in tegengestelde richting weer aan het begin vast door de gomlaag even iets nat te maken. De gomlaag moet nu naar binnen gekeerd zijn. Zie Foto 3.
Wikkel nu kruislings (zie de pijlen op Foto 4) het plakband over de eerste laag heen naar het andere uiteinde en plak deze vast. Zorg er nu ook weer voor dat de wikkelingen keurig tegen elkaar aanliggen. Zie Foto 5.

Foto 3 Foto 4 Foto 5

STAP 3
Maak vervolgens alles vluchtig onder de kraan nat en laat het enkele minuten intrekken. Ook met een spons de buis bevochtigen is een goed alternatief. Zie Foto 6. Je zult zien dat de naden iets beginnen op te krullen. Enige oefening zal nodig zijn om te zien hoeveel water nodig is zodat de lagen papier goed aan elkaar kleven.

Foto 6

  STAP 4
Neem nu de warme strijkbout (stand katoen) en ga voorzichtig over de buis heen en weer totdat hij weer helemaal droog is. Je zult zien dat de naden weer tegen elkaar aanliggen. Het overtollige vocht en de oneffenheden zoals luchtblaasjes verdwijnen hiermee. Zie Foto 7.
Foto 7

Nu de buis weer droog is , ga je met het schuurpapier losjes over de naden heen. We hebben nu 2 lagen papier gewikkeld volgens stappen 1 t/m 4.
Voor de volgende lagen herhaal je de handelingen zoals hierboven beschreven in stappen 2, 3 en 4. Vanaf de tweede laag moet de stand van de strijkbout linnen zijn.



 
Uiteinden

Op de Foto's 8 en 9 hieronder is te zien hoe je de buis recht afsnijdt. Buig eerst een stukje karton, of gelijkwaardig iets, om de buis om een potloodlijn te kunnen trekken. Vervolgens met het mes op de lijn afsnijden. Hierbij is een vaste hand noodzakelijk om een rechte snede te verkrijgen. Andere mogelijkheden zijn: snijden langs het karton wat je om de buis heen hebt gevouwen. Dit geeft een geleiding om langs te snijden. Als laatste kun je ook de papieren buis een stukje van de mal schuiven en de kopse rand van de mal als een geleiding gebruiken om langs te snijden. Voorwaarde is natuurlijk wel dat je mal keurig haaks afgezaagd moet zijn. Voordeel van deze methode is dat je met je scherpe balsames niet in de mal zelf snijdt. Hierdoor kunnen randen onstaan welke het afschuiven van de buis bemoeilijken zoniet onmogelijk maken.

Foto 8 Foto 9

Je haalt het overtollige materiaal weg, zodat alleen nog de papieren buis om de metalen/pvc mal zit. De buis kan soms vastzitten op de mal. Door het proces van drogen met de bout is de buis enigszins strak gekrompen op de mal. Schuif de buis voorzichtig van de mal en let daarbij op dat je de koker niet plat knijpt. De ene keer zal dit makkelijker gaan dan de andere keer. Ook hier geldt: Oefening baart kunst! Het resultaat ziet er dan uit zoals op de Foto's 10, 11 en 12.

Foto 10 Foto 11 Foto 12

TIP:
Als mal gebruiken we zoals gezegd een metalen/pvc buis. Wanneer de buis gereed is, leggen we deze het liefst in een vrieskist (koelkast kan ook wel). Doordat de metalen of kunststof buis t.g.v. het plotselinge temperatuurverschil een weinig krimpt, lukt het vaak beter om de papieren buis van de mal te trekken. Bij PVC-buizen is dit effect duidelijk waarneembaar. Houten stokken zijn veelal niet geschikt. Door het vocht zal het hout iets willen zwellen.



 
Aantal lagen

De vraag is natuurlijk hoeveel lagen papier zijn er nodig? Voor buizen tot ca. 40 mm is 4 - 5 lagen vaak voldoende voor een stevige koker. Voor grotere buizen zijn meer lagen nodig. Hiervoor is geen standaardregel. De dikte van het papier is van invloed op de sterkte. Meestal is het verstandig om afhankelijk van de diameter die je wilt maken een proefstuk te maken. Let echter wel op de dikte van het papier. Probeer in de winkel uit of het een dunne of dikke kwaliteit betreft. Het verschil is duidelijk te voelen.


 
Verschil

Wat is nu het verschil met methode 2?
In de techniek van het wikkelen is er geen verschil. I.p.v. water wordt gewerkt met dunne behangerslijm. Gebruik hiervoor een lijm die niet klontert en los een klein beetje ervan op in water. Met een zachte kwast wordt de lijm dun aangebracht op de laag welke van tevoren op maat is gesneden. Zorg ervoor dat de lijm goed verdeeld wordt.

De gomlaag heeft hier een versterkende functie. Omdat deze laag met verdunde lijm wordt ingesmeerd is het zeker dat er verlijming plaatsvindt. De lijm zorgt in eerste instantie voor de verbinding tussen de lagen. De gomlaag versterkt dit. Je zult zien dat de lagen perfect over elkaar te bewegen zijn, omdat de lijm glibberig is. Correcties zijn hierbij dus vrij eenvoudig aan te brengen. Probeer je op deze manier met enkel water te verlijmen dan zul je merken dat corrigeren onmogelijk is. Er vindt dan direct verlijming plaats als was het superlijm.

Ondanks dat iedere nieuw aan te brengen laag van tevoren van lijm wordt voorzien, levert dit bij het wikkelen nauwelijks problemen op. Echter bij deze methode is de dikte van het plakband belangrijk. Te dun kantoorplakband zal te snel verzadigd raken t.g.v. het vocht uit de lijm. Het resultaat is een gewikkelde laag welke er "papperig" uitziet. Corrigeren met de bout levert veelal geen goed resultaat op.


 
Welke methode is nu de beste?

Deze drie methoden worden met succes door bouwers toegepast. Het werken met behangerslijm bij WATDY en DATMO levert door de extra lijm wat flexibelere minder "knapperige" rompbuizen op, waarin de verlijming wat beter zal zijn. Ook kun je snel doorwerken omdat het vocht niet hoeft in te trekken. De methode WATDY is iets bewerkelijker dan de andere twee. Voordeel van DATMO is dat je niet met glibberige stroken hoeft te werken.

DATDY heeft ook zijn voordelen. Door bouwers is wel opgemerkt, dat het lossen van de koker van de mal dan gemakkelijker is.
Uiteraard is hier een verklaring voor: Het papier wordt droog aangebracht op de mal. Na bevochtiging zet het papier uit en na droging krimpt het weer tot ongeveer het formaat zoals het was aangebracht op de mal. Bij WATDY wordt de tweede laag vochtig aangebracht, dus het papier is al enigszins uitgezet. Na droging zal dit krimpen tot een formaat welke kleiner is dan degene welke is aangebracht op de mal. Vandaar het vaster zitten op de mal.

Nadeel bij DATDY: Het vocht moet door het papier heen kunnen trekken om de gomlaag te activeren! Je moet het vocht dus de tijd gunnen om zijn werk te doen. Bij te dik papier zul je merken, dat de lagen niet altijd goed onderling verlijmd zitten. Dit merk je pas aan het eind wanneer de koker droog is en "knapperig" aanvoelt (Als je deze iets indrukt). In dat geval heb je niets meer aan de buis omdat naderhand repareren niet mogelijk is.


Met dank aan:
Gerard Vermeulen
Rene Jansen
Rob Ballendux
Copyright KJvTil 2001